{"id":155,"date":"2010-04-23T20:17:29","date_gmt":"2010-04-23T19:17:29","guid":{"rendered":"http:\/\/kopyr.wordpress.com\/?p=155"},"modified":"2010-04-23T20:17:29","modified_gmt":"2010-04-23T19:17:29","slug":"best-before-czy-termin-przydatnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/2010\/04\/23\/best-before-czy-termin-przydatnosci\/","title":{"rendered":"Best before czy termin przydatno\u015bci?"},"content":{"rendered":"<p>Kolejny z felieton\u00f3w opublikowanych na browar.biz. Przywo\u0142a\u0142em go we wpisie o przeterminowanym <a href=\"http:\/\/kopyr.wordpress.com\/2010\/04\/07\/wiecznie-zywe\/\">\u017bywym<\/a>, a wi\u0119c czas, \u017ceby znalaz\u0142 si\u0119 i tutaj.<\/p>\n<p>Na opakowaniach przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci produkt\u00f3w spo\u017cywczych znajdziemy kt\u00f3ry\u015b z tych napis\u00f3w, a pod nim ci\u0105g cyferek oznaczaj\u0105cy dat\u0119. <em>Best before<\/em> po polsku mo\u017cna by przet\u0142umaczy\u0107 jako <em>najlepsze przed<\/em> lub <em>najlepiej spo\u017cy\u0107 przed<\/em>. Jednak\u017ce polskie przepisy definiuj\u0105 to wyra\u017cenie <em>de facto<\/em> jako <em>termin przydatno\u015bci<\/em>. Po prostu, po tej dacie sklep nie ma prawa sprzedawa\u0107 tego towaru, nawet po znacznie obni\u017conej cenie. Co wi\u0119cej nie ma prawa go r\u00f3wnie\u017c podarowa\u0107 np. do schroniska dla bezdomnych. To jeszcze nic &#8211; karane jest wyrzucenie takiego produktu do \u015bmieci. Jedynym w\u0142a\u015bciwym zachowaniem jest utylizacja. W ten spos\u00f3b ka\u017cdego dnia wiele ton \u017cywno\u015bci jest niszczonej, podczas gdy obok ludzie g\u0142oduj\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce jest to z gruntu b\u0142\u0119dne podej\u015bcie, ale nie o tym chcia\u0142em&#8230; Sp\u00f3jrzmy z tej perspektywy na nasze piwne podw\u00f3rko.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Handluj\u0105c niszowymi piwami, nierzadko zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce pomimo przeceny nie sprzeda\u0142em wszystkich piw z danym terminem przydatno\u015bci. Takie piwa, w ilo\u015bci kilku czy kilkunastu butelek w\u0119druj\u0105 do mojej piwniczki. Jest tam ciemno, cicho, a temperatura waha si\u0119 od +3\u00b0C zim\u0105, do +16\u00b0C latem. Zaobserwowa\u0142em ciekawe zjawisko, ot\u00f3\u017c, poza naprawd\u0119 nielicznymi przypadkami, piwa pite przeze mnie kilka czy nawet kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po terminie smakuj\u0105 dobrze, lub chocia\u017c poprawnie. Oczywi\u015bcie s\u0105 takie, kt\u00f3re przechowuj\u0105 si\u0119 lepiej i takie kt\u00f3re przechowuj\u0105 si\u0119 gorzej. Najbardziej do d\u0142ugiego le\u017cakowania nadaj\u0105 si\u0119 portery czy piwa klasztorne. Generalna zasada jest taka, \u017ce lepiej przechowuj\u0105 si\u0119 piwa z wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 alkoholu, ciemne oraz piwa z \u017cywymi dro\u017cd\u017cami.Alkohol jest doskona\u0142ym konserwantem. Piwa ciemne za\u015b znacznie lepiej znosz\u0105 utlenienie, a mo\u017ce raczej utleniaj\u0105 si\u0119 w lepszy spos\u00f3b. O ile w piwie ciemnym b\u0119d\u0105 to aromaty porto, suszonej \u015bliwki, to w jasnym, lekkim piwie b\u0119dzie to zwykle posmak papieru czy mokrego kartonu. Z kolei znaczenie \u017cywych dro\u017cd\u017cy mog\u0105 potwierdzi\u0107 zw\u0142aszcza piwowarzy domowi, kt\u00f3rzy mog\u0105 si\u0119 pochwali\u0107 piwami z solidn\u0105 metryk\u0105. Sam mia\u0142em okazj\u0119 spr\u00f3bowa\u0107 piwa z mojej pierwszej warki, po 4 latach od uwarzenia. By\u0142o to piwo z brewkitu i to w dodatku s\u0142abo nachmielone, ale po 48 miesi\u0105cach nadal by\u0142o wypijalne. Niestety ol\u015bniewaj\u0105ce nie by\u0142o nigdy.<\/p>\n<p>W kontek\u015bcie piw dost\u0119pnych w sprzeda\u017cy zastanawia mnie jedna sprawa \u2013 kto ustala terminy przydatno\u015bci piw do spo\u017cycia i czym si\u0119 kieruje. Zak\u0142adam, \u017ce robi to producent. Czym si\u0119 kieruje? Nie mam bladego poj\u0119cia. Sk\u0105d moja w\u0105tpliwo\u015b\u0107? Mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 olbrzymi rozrzut w kwestii termin\u00f3w przydatno\u015bci. Od nawet dziesi\u0119ciu lat dla bardzo mocnych piw belgijskich, refermentowanych w butelce (10 lat ma np. rocznikowe piwo Cuvee van de Keizer), przez 2-3 letni okres przydatno\u015bci dla piw trappist\u00f3w (La Trappe, Westmalle) przez bardzo popularny roczny termin przydatno\u015bci (wiele piw koncernowych, ale tak\u017ce np. piwa z browaru Primator w Czechach, wi\u0119kszo\u015b\u0107 importowanych piw brytyjskich), nast\u0119pnie termin 9-cio, 6-cio i 3-miesi\u0119czny.* \u015awiadomie pomijam piwa niepasteryzowane, o nich troch\u0119 p\u00f3\u017aniej. Oczywi\u015bcie rozumiem, \u017ce wymienione browary znacznie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 stosowan\u0105 technologi\u0105. Jedne z nich stosuj\u0105 mikrofiltracj\u0119, inne nie. Jedne mog\u0105 si\u0119 pochwali\u0107 sterylno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej nie powstydzi\u0142by si\u0119 niejeden szpital, inne maj\u0105 grzyb na \u015bcianach. Widz\u0119 jednak, \u017ce istnieje spore niezrozumienie odno\u015bnie r\u00f3\u017cnic w terminach przydatno\u015bci do spo\u017cycia poszczeg\u00f3lnych styl\u00f3w piwa. We\u017amy, wr\u0119cz stworzony do wielomiesi\u0119cznego le\u017cakowania, styl jakim jest porter ba\u0142tycki. Ot\u00f3\u017c browar Fortuna, trwa\u0142o\u015b\u0107 swojego Komesa, ocenia na tak samo d\u0142ug\u0105 jak pozosta\u0142ych piw. Sk\u0105d mi ten Komes przyszed\u0142 do g\u0142owy? Ot\u00f3\u017c pisz\u0105c te s\u0142owa popijam w\u0142a\u015bnie ten porter, z dat\u0105 przydatno\u015bci do 22 maja 2008r. (niemal 8 miesi\u0119cy po terminie najlepiej spo\u017cy\u0107 przed). Piwo smakuje wybornie. Moim zdaniem lepiej ni\u017c \u015bwie\u017ce, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce na p\u00f3\u0142ki sklepowe trafia ono zupe\u0142nie nie wyle\u017cakowane. Piwowarzy domowi potwierdz\u0105, \u017ce piwa w stylu porter ba\u0142tycki, potrzebuj\u0105 minimum p\u00f3\u0142rocznego dojrzewania, a optimum swojego smaku uzyskuj\u0105 nie wcze\u015bniej ni\u017c po roku od rozlewu. Dlaczego nikt w browarze nie pomy\u015bla\u0142, \u017ce Komes mo\u017ce mie\u0107 o wiele d\u0142u\u017cszy termin przydatno\u015bci ni\u017c np. Z\u0142oty Smok. Taka decyzja by\u0142aby w interesie browaru, jego kontrahent\u00f3w i co mo\u017ce dziwne, tak\u017ce w interesie konsument\u00f3w. Zastanawia\u0142em si\u0119 wi\u0119c, czy termin przydatno\u015bci nie jest dla danego zak\u0142adu jako\u015b narzucony z g\u00f3ry przez SANEPID lub przepisy prawa. Przeczy\u0142aby temu nast\u0119pna kuriozalna sytuacja, tym razem zwi\u0105zana z browarem w Ciechanowie. Pozosta\u0144my przy porterze. Ot\u00f3\u017c normalny porter z tego browaru w butelkach 0,33l ma termin przydatno\u015bci liczony w miesi\u0105cach. Jest to na pewno mniej ni\u017c p\u00f3\u0142 roku, ale poniewa\u017c nie jestem pewien ile jest to miesi\u0119cy, nie b\u0119d\u0119 strzela\u0142, przyjmijmy, \u017ce 6 miesi\u0119cy. Co ciekawe, wersja specjalna tego porteru w kamionkowych butelkach, kt\u00f3ra w browarze le\u017cakowa\u0142a prawie 2 lata mia\u0142a termin przydatno\u015bci 1 rok. Czyli piwo ju\u017c na starcie starsze, mia\u0142o termin 12 miesi\u0119czny, a piwo m\u0142ode o wiele kr\u00f3tszy. Gdzie tu logika?<\/p>\n<p>Portery to jedynie najbardziej jaskrawy przyk\u0142ad, ale dotyczy to r\u00f3wnie\u017c wielu innych piw. Mia\u0142em okazj\u0119 pi\u0107 pasteryzowan\u0105 wersj\u0119 Pilsa Noteckiego, jakie\u015b 4 miesi\u0105ce po terminie. Smakowa\u0142o wy\u015bmienicie. Jedyn\u0105 wad\u0105 by\u0142o delikatne zm\u0119tnienie. Co ciekawe podobnie rzecz ma si\u0119 z niekt\u00f3rymi piwami niepasteryzowanymi. Dlaczego pisz\u0119 niekt\u00f3rymi, bo dotyczy to jedynie tych, kt\u00f3re by\u0142y poddane procesowi mikrofiltracji, czyli na naszym podw\u00f3rku np. Ciechan Wyborne czy \u017bywe z Ambera. Ot\u00f3\u017c, te piwa maj\u0105 standardowo 5-cio tygodniowy termin przydatno\u015bci, pi\u0142em je 4 czy 6 tygodni po up\u0142ywie terminu i nie mog\u0142em im nic zarzuci\u0107. Co ciekawe pi\u0142em te\u017c Ciechana Wybornego przeterminowanego ponad p\u00f3\u0142 roku \u2013 tu musz\u0119 przyzna\u0107, smak si\u0119 zmieni\u0142. Co by\u0142o jednak zaskakuj\u0105ce wyewoluowa\u0142 w smak typowy dla piw g\u00f3rnofermentacyjnych \u2013 by\u0142 rewelacyjny, cho\u0107 nie przypomina\u0142 w og\u00f3le Ciechana. Niestety by\u0142a to jednorazowa przygoda, piwa z innej warki nie chcia\u0142y ju\u017c zmienia\u0107 si\u0119 w tym kierunku. Wracaj\u0105c do piw mikrofiltrowanych, to np. piwa z browaru Svijany maj\u0105 3 miesi\u0105ce terminu przydatno\u015bci, podobny lub d\u0142u\u017cszy termin maj\u0105 piwa z Bernarda. Te r\u00f3wnie\u017c s\u0105 smaczne jeszcze przez wiele miesi\u0119cy po up\u0142ywie terminu przydatno\u015bci.<\/p>\n<p>Podsumowuj\u0105c, tym, co chcia\u0142em przekaza\u0107 jest fakt, \u017ce abstrahuj\u0105c od polskich nie\u017cyciowych przepis\u00f3w, zach\u0119cam do traktowania daty przydatno\u015bci jedynie jako sugerowanego i orientacyjnego terminu <em>najlepiej spo\u017cy\u0107 przed<\/em>. Nie ma si\u0119 co obawia\u0107 kupna piwa kilka dni przed ko\u0144cem tego terminu, a nawet po nim. Oczywi\u015bcie po odpowiednio obni\u017conej cenie (tego mo\u017cna oczekiwa\u0107, a nawet \u017c\u0105da\u0107 od sprzedawcy). Oczywi\u015bcie kluczowe s\u0105 warunki przechowywania, je\u015bli piwo sta\u0142o na s\u0142o\u0144cu, na p\u00f3\u0142ce tu\u017c pod jarzeni\u00f3wk\u0105 lub w okolicach kaloryfera, to nie kupowa\u0142bym go. Powiem wi\u0119cej nie kupi\u0142bym, go nawet je\u015bli do ko\u0144ca terminu mia\u0142oby jeszcze sporo miesi\u0119cy. Raz mia\u0142em tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce w lecie zakupi\u0142em piwo, kt\u00f3re po wzi\u0119ciu do r\u0119ki by\u0142o wyra\u017anie ciep\u0142e, czyli mia\u0142o ponad 36\u00b0C &#8211; takich piw nie kupujcie. Po drugie w przypadku wielu piw np. typu porter ich le\u017cakowanie jest wr\u0119cz jednym z nurt\u00f3w \u015bwiadomego zainteresowania piwem. Jest swego rodzaju sztuk\u0105. Tym kt\u00f3rzy chcieliby zacz\u0105\u0107, si\u0119 w to bawi\u0107 poleca\u0142bym zakupi\u0107 kilka butelek porteru (np. 4 lub 6) i otwiera\u0107 je w terminach \u2013 co p\u00f3\u0142 roku. Zapisywa\u0107 swoje wra\u017cenia i patrze\u0107 jak piwo dojrzewa, a jego smak ewoluuje. Oczywi\u015bcie swoimi do\u015bwiadczeniami warto podzieli\u0107 si\u0119 na forum, do czego zach\u0119cam. Z ciekawostek dotycz\u0105cych le\u017cakowania piw, polecam angloj\u0119zyczn\u0105 stron\u0119, a w\u0142a\u015bciwie blog pod nazw\u0105 <a href=\"http:\/\/www.brewbasement.com\/\">The Brew Basement<\/a>. Jego autor dzieli si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami z le\u017cakowania r\u00f3\u017cnych piw oraz pr\u00f3buje systematyzowa\u0107 wiedz\u0119 na ten temat w postaci artyku\u0142\u00f3w. Blog jest pisany z ameryka\u0144skiego punktu widzenia, ale i przeci\u0119tny \u015arodkowoeuropejczyk znajdzie w nim co\u015b dla siebie. Oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce w\u0142ada j\u0119zykiem Szekspira.<\/p>\n<p>*obecnie polskim piwem z najd\u0142u\u017cszym teminem przydatno\u015bci jest Porter z Okocimia (wynosi on ponad 12 miesi\u0119cy), ale o nim wkr\u00f3tce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kolejny z felieton\u00f3w opublikowanych na browar.biz. Przywo\u0142a\u0142em go we wpisie o przeterminowanym \u017bywym, a wi\u0119c czas, \u017ceby znalaz\u0142 si\u0119 i tutaj. Na opakowaniach przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci produkt\u00f3w spo\u017cywczych znajdziemy kt\u00f3ry\u015b z tych napis\u00f3w, a pod nim ci\u0105g cyferek oznaczaj\u0105cy dat\u0119. Best before po polsku mo\u017cna by przet\u0142umaczy\u0107 jako najlepsze przed lub najlepiej spo\u017cy\u0107 przed. Jednak\u017ce polskie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[122,134],"class_list":["post-155","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-piwo","tag-przeterminowane-piwo"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p21RAX-2v","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=155"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.kopyra.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}